Engel Eğrisi Nedir ve Engel Eğrileri | Eylül-2021

Engel Eğrisi ve Engel Kanunu Tarihi Süreci

Engel Eğrisi konusundan önce tarihe kısa bir bakış yapalım. 1857 yılı ekonometri tarihinde önemli bir yıl olarak görülmektedir. 1821-1896 yılları arasında söz konusu olan Alman istatistikçi Ernst Engel Saksonya Krallığının tüketim ve üretim şartlarıyla ilgili bir araştırma ortaya koymuştur. Engel bu yapmış olduğu çalışmada gıda giderleri ve gelir arasındaki bağlantıyı dikkate alarak deneysel bir norm ortaya çıkarmıştır. O zamandan sonra Engel Kanununa göre, gelir arttıkça gıda giderleri için ayrılmış olan kısmın oranı düştüğü görülmektedir.

Yaklaşık 200 Belçikalı işçi Kanunun ortaya çıkış sürecinde bütçeleriyle alakalı izlenimler üzerinde yapılan değerlendirme kullanmıştır. İlerki zamanlarda ise yasanın başka gider kanalları bağlamında yaptığı düzenlemeler meydana gelmiştir.

Engel Kanununa Genel Bakış

Engel’ın çalışmasından sonra toplanan veriler ilerki zamanlarda Engel Kanunu biçiminde isimlendirilmiştir. Bu kanuna göre engels eğrileri oluşmuştur. Aynı zamanda bu kanun Gelir ve ürün grupları ilişkisini üç temel bağlantı ile ele almıştır. Böylelikle tüketicinin elde ettiği gelirleri yükseldikçe bütçe içinde gıda giderlerine ayırmış oldukları oran azalmakta olup giyim ve konut giderlerine ayrılmış oran sabit kalır,eğlence,kültür, eğitim vs. harcamalara ayırmış olduğu oran ise yükseliş gösterdiği gözlemlenmektedir. Bununla birlikte, tüketici gelirleri yükseldikçe mecburi ürünlere ayrılan pay azalış göstermektedir; diğer bir değişle söz konusu ürün grubu kapsamında yapılan gider düzeyindeki artış,mevcut gelirde oluşan yükselişe oranla düşük olabilmektedir.

Mevcut gelirin en düşük seviyede olduğunu varsayarak tüketim yapanların tüketmeleri gereken mal/hizmet gruplarına zoraki mallar olarak adlandırılır. Ortalama tüketim esneklikleri marjinal tüketim esnekliklerinden yüksek olması nedeniyle gıda maddeleri zoraki malların arasında yer almaktadır.

Engel Yasasında Lüks Mal ve Birim Esnek

Herhangi bir gider kümesinden yapılmış olan gider düzeyi gelirde azalış oldukça düşüyor ve bu düşüşte gelirdeki düşüşten daha fazla oranda gerçekleşiyor ise bu ürün kümesini lüks mal şeklinde isimlendirilmektedir. Engel Yasasına göre eğlence ,kültür,dinlenme vs giderleri lüks malların içerisinde yer almaktadır. Lüks malların marjinal tüketim esnekliklerini ortalama tüketim esnekliğinin üzerinde görebilmekteyiz. Engel Yasassın da bahsedilmiş olan başka bir halde rastgele bir gider gruplarında yapılmış giderlerin mevcut bütçedeki oranının, gelirde oluşan artış durumu gerçekleştiğinde neredeyse değişiklik göstermemesi olayıdır. Giyim ve ısınma giderleri benzer giderler içinde belirtilmiş, söz konusu gider grupları da birim esnek şeklinde isimlendirilmektedir.

Engel Yasasının çıkması ile birlikte mevcut tüketimle ilişkili deneyler istatistiksel ve teorik bir düzene sokulmaya çalışılmıştır. O zamanda istatistiksel teknikler ve ekonomi teorisi ve istatistiksel teknikler bu durumla alakalı çok yoğunlaşılmamış olması halinde bile; Engel’in elinde bulunduğu sınırlı olan girdiyi kullanmış olup bu durumdan da sabit bir düzene sahip mantıklı sonuçlar ortaya koymuş olması , araştırmasının mevcut ekonomi tarihi içinde bulunan teşvik edici varsayımlar arasında yer almasına yarar sağlamıştır.

Engel Eğrileri ve Denklemler

Bilindiği üzere tüketicilerin hayatlarını devam ettirebilmesi adına bir takım hizmet ve mallara daha çok gereksinim hissetmektedirler. Tüketicilerin gelirleri kısıtlı olduğu için, bütün arzularını karşılayabilecekleri seviyede harcama yapamamaktadırlar. Temel davranışsal hipoteze göre tüketici teorisinde yer verilen hane halkları ellerindeki gelir karşısında ele alabilecekleri bütün ürün birikimlerine karşılık gelen bir ürün grubunu seçmektedirler.

Tüketim yapanların ürünlerinin temsil vektörü ‘Q’ .Konu olan tüketici mallarının temsili vektör ve fiyatı ‘P’ fiyat vektörü olarak baktığımızda u = v (q,p) hanehalkı çıkar fonksiyonudur.Tüketim yapanların seçimleri bütçe kısıtı ∑ n i 1 qipi = µ altında fayda fonksiyonunu en fazla yapan ve Marshallian talep olarak da adlandırılan qi = (µ,p)’dir. Dual problem toplam harcamanın sabit bir fayda düzeyi altında minimizasyonunu da içermekte olup, Hicksian veya telafi edilmiş talep fonksiyonu hi (u,p) olarak gösterilmektedir. Bu iki yaklaşım da birbirine denk olduğu için aşağıda verilen denklem sağlanmaktadır.

µ = ∑qi (µ,p) pi = ∑hi (u,p) pi = C (u,p)

Buna göre akıllı davranan bir tüketici gelirini göz önüne alarak harcamalarında gereksinim duyduğu hizmet ve mallar içinde paylaştırmaktadır. Bu düzeyde mallara ilişkin harcama esneklikleriyle ilgili harcamaların oluşmasında oldukça önemli bir unsur olmaktadır. Engel eğrileri, mal ve hizmetlerin fiyatlar sabit kabul edildiğinde tüketicilerin toplam gelir veya harcamaları farklılık gösterdiği takdirde tüketicilerin farklı mal ve hizmetlere dönük harcamalarında nasıl değişiklikler olduğunu ortaya koyabilmektedir.

Tüketicilerin karakteristikleri ve demografik değişikliklere göre de değişiklik gösteren şeylere eğriler denmektedir. Ürün adına elde edilmekte olan Engel eğrisi; söz konusu mal adına gelir esnekliğini ve buna dayanarak söz konusu ürünün normal, düşük veya lüks ürün gruplarının hangisinde içinde yer aldığına bağlı net bir bilgiyi ortaya koymaktadır.

engel eğrisi

Prais; tüketim yapanların elde ettikleri ile piyasada yer alan mal farklılıklarına ilişkin yapacakları giderler arasındaki bağlantıyı Engel eğrisi veya engel eğrileri şeklinde isimlerdirmiştir. Farklı bir açıklamayla Engel eğrisi tüketime etki eden başka bütün parçalar sabit kaldığını varsayarsak belirlenmiş bir ürünün gelir ve tüketimi arasında kabul edilmiş istatistiksel formlar olarak adlandırılır.

Engel eğrisi; gelir esneklikleri ve oranlaması gelir, fiyatlandırma vergi politikaları ve giderlerin meydana gelmesi sebepleriyle, ekonomi sözlüğünde pek çok araştırmacı, hane halkı bütçe araştırmalarını inceleyerek bu konuyla alakalı araştırmalar da bulunmuşlardır. Genel olarak özetlemek gerekirse engel eğrisi tüketim ile gelir arasındaki ilişkiyi bize anlatmaktadır. İktisat literatüründe engel eğrileri karşımıza sıkça çıkmaktadır.

BEYTULLAH ÇANKAYA

Kaynaklar:

Ankara Üniversitesi

Kütahya Dumlupınar Üniversitesi

Davranışsal Finans Dersleri: Davranışsal Finans Teorileri isimli makalemizde bilmediğiniz kelimelerin anlamlarını bulabilirsiniz.

Bir cevap yazın

Tekirdağ mutlu son Adana mutlu son Mersin mutlu son Bursa mutlu son Muğla mutlu son Balıkesir mutlu son Kocaeli mutlu son İstanbul mutlu son Ankara mutlu son Antalya mutlu son İzmir mutlu son Denizli mutlu son Çanakkale mutlu son Sakarya mutlu son Manisa mutlu son Malatya mutlu son Yalova mutlu son Sivas mutlu son Tokat mutlu son Kayseri mutlu son Trabzon mutlu son Aydın mutlu son Elazığ mutlu son Afyon mutlu son Kütahya mutlu son Ordu mutlu son Eskişehir mutlu son Gaziantep mutlu son istanbul mutlu son ankara mutlu son izmir mutlu son bursa mutlu son antalya mutlu son adana mutlu son konya mutlu son şanlıurfa mutlu son gaziantep mutlu son kocaeli mutlu son mersin mutlu son diyarbakır mutlu son hatay mutlu son manisa mutlu son kayseri mutlu son samsun mutlu son balıkesir mutlu son maraş mutlu son van mutlu son aydın mutlu son tekirdağ mutlu son sakarya mutlu son denizli mutlu son muğla mutlu son bağcılar mutlu son bahçelievler mutlu son esenler mutlu son esenyurt mutlu son kadıköy mutlu son kağıthane mutlu son kartal mutlu son küçükçekmece mutlu son maltepe mutlu son pendik mutlu son sultangazi mutlu son ümraniye mutlu son üsküdar mutlu son aliağa mutlu son alsancak mutlu son bayraklı mutlu son bornova mutlu son buca mutlu son çeşme mutlu son çiğli mutlu son gaziemir mutlu son karşıyaka mutlu son konak mutlu son menemen mutlu son ödemiş mutlu son torbalı mutlu son çankaya mutlu son keçiören mutlu son mamak mutlu son polatlı mutlu son sincan mutlu son alanya mutlu son belek mutlu son kaş mutlu son kemer mutlu son korkuteli mutlu son lara mutlu son manavgat mutlu son serik mutlu son side mutlu son didim mutlu son efeler mutlu son kuşadası mutlu son nazilli mutlu son altıeylül mutlu son bandırma mutlu son edremit mutlu son karesi mutlu son susurluk mutlu son gemlik mutlu son gürsu mutlu son inegöl mutlu son mudanya mutlu son nilüfer mutlu son osmangazi mutlu son yıldırım mutlu son biga mutlu son çan mutlu son gelibolu mutlu son adıyaman mutlu son afyon mutlu son ağrı mutlu son aksaray mutlu son amasya mutlu son ardahan mutlu son artvin mutlu son bartın mutlu son batman mutlu son bayburt mutlu son bilecik mutlu son bingöl mutlu son bitlis mutlu son bolu mutlu son burdur mutlu son çanakkale mutlu son çankırı mutlu son çorum mutlu son düzce mutlu son edirne mutlu son elazığ mutlu son erzincan mutlu son erzurum mutlu son eskişehir mutlu son giresun mutlu son gümüşhane mutlu son ığdır mutlu son ısparta mutlu son karabük mutlu son karaman mutlu son kastamonu mutlu son kilis mutlu son kırıkkale mutlu son kırklareli mutlu son kırşehir mutlu son uşak mutlu son kütahya mutlu son malatya mutlu son mardin mutlu son nevşehir mutlu son niğde mutlu son ordu mutlu son trabzon mutlu son osmaniye mutlu son rize mutlu son siirt mutlu son sinop mutlu son sivas mutlu son tokat mutlu son karahayıt mutlu son pamukkale mutlu son nizip mutlu son şahinbey mutlu son şehitkamil mutlu son antakya mutlu son defne mutlu son iskenderun mutlu son darıca mutlu son gebze mutlu son gölcük mutlu son izmit mutlu son körfez mutlu son akşehir mutlu son beyşehir mutlu son ereğli mutlu son karatay mutlu son meram mutlu son selçuklu mutlu son akhisar mutlu son alaşehir mutlu son soma mutlu son turgutlu mutlu son akdeniz mutlu son anamur mutlu son erdemli mutlu son mezitli mutlu son silifke mutlu son tarsus mutlu son toroslar mutlu son yenişehir mutlu son bodrum mutlu son dalaman mutlu son fethiye mutlu son köyceğiz mutlu son marmaris mutlu son menteşe mutlu son milas mutlu son adapazarı mutlu son serdivan mutlu son atakum mutlu son çarşamba mutlu son ilkadım mutlu son eyyübiye mutlu son siverek mutlu son viranşehir mutlu son çerkezköy mutlu son çorlu mutlu son erbaa mutlu son