Sosyalizm Nedir? Sosyalizmin Özellikleri Nelerdir?
Sosyalizm Nedir? Sosyalizmin Özellikleri Nelerdir?

Sosyalizm Nedir? Sosyalizmin Özellikleri Nelerdir? | 2020

Sosyalizm Nedir?

Sosyalizm, hükümetin, devletin ve üretimin halk için yapıldığı halkın refahı içim yapıldığı ortak bir şekilde kullanılan bir sistemdir. Bu sistem kapitalizmi reddetmektedir. Bireycilik olgusu ön planda değildir. Toplum anlayışı ön plana çıkmaktadır. Sosyalizm kavramı Fransızca kökenlidir. Tüm faaliyetler kamuya aittir. Toplumsal refah merkez otorite tarafından sağlanır. En önemli temsilcileri Platon, Saint Siman, Proudhon ve Qwen olarak bilinmektedir. Bilimsel sosyalizmin temsilcileri Karl Max ve Friedrich Engels’tir. Birey yerine toplum olgusu ön plana çıkmaktadır. İktisat ve siyaset aynı eşitlik olmalıdır.

Bu iktisadi düşünce, kapitalizme tepki olarak ortaya çıkmıştır. Üretim bireye ait olamaz. Kamuya aittir. Bireylerin çıkarları değil, toplumun çıkarları daha önemlidir. Sınıf farklılıkları yoktur. Herkes merkezi otoriteye bağlıdır ve toplumun faydası için çalışırlar. Herkes gelirden payını almaktadır. Bu sistemde rekabet ortamı bulunmamaktadır. Kimse kendi faydası için çalışmaz. Toplum refahı için çalışılır. Ekonomik hangi işlerde çalışacağı, ne kadar üretim yapılacağı, üretilen malların halkın arasında nasıl dağıtılacağı, toprağa ne ekileceği ve ne kadar üretileceği devlet tarafından kararlaştırılır.

Sosyalizm Nasıl Ortaya Çıkmıştır?

Sosyalizmin başlangıcı ilk çağlara kadar dayanmakta ama asıl olarak Marxizm’le beraber başladığı ifade edilir. İlk olarak 1803’te İtalya’da sonrasında 1822’de İngiltere ve en son Fransa’da kullanılmaya başlanılmıştır. 1835 tarihinde Fransız sözlüğünde kullanılmaya başlanmıştır. 1877 yılına kadar yapılan baskılardan kurtulmak için toplumu refaha kavuşturmak için oluşan teori 2 kısımdan oluşur. Karl Marx öncesi ve sonrası.

Bu düşünce eski filozof Eflatun’a kadar dayanmaktadır. Ütopik sosyalist düşüncenin başlangıcı Eflatunla birlikte olmuştur. Eflatun ideal devlet nasıl olmalıdır sorusuna cevap bulmaya çalışmıştır ve devletin buna uygun bir yönetim biçimine sahip olmasını savunmuştur. Düşünce, İngiltere ve Fransa’da daha yaygın gözlemlenmiştir. Ütopik sosyalistler sömürgeciliğin ortadan kaldırılma düşüncesini savunmuştur. Bu akımın kurucuları ise Robert Owen ve Saint Simon’dır. Karl Marx Bu iktisadi düşüncenin en önemli isimlerindendir.

Karl Marx ütopik sosyalizmi daha çok bilimsel görüşler katarak bilimsel sosyalist yaklaşımı ortaya koymuştur. Karl Marx sınıf ayrılıklarının olmadığı bir düzen ortaya koymaya çalışmıştır. Bir yönetim şekli olarak ise ilk defa bir ülkede yönetim şekli olarak 1917 de Rusya’da ihtilal olduktan sonra kurulmuştur. Sonraki dönemlerde ise Avrupa’da yaygınlaşmıştır. 1940’lı yılların başında uzak doğu ülkelerinde yaygınlaşmıştır. Örnek olarak Kuzey Kore, Vietnam ve Çin Halk Cumhuriyetinde görülmüştür. Türkiye’de sosyalizm 1900’lü yılların başlarında görülmüştür. Türkiye’de ilk sosyalist parti 1910 yılında Hüseyin Hilmi tarafından Osmanlı Sosyalist Partisi ismiyle faaliyete geçmiştir. 1990’lı yılların başında önemini yitirmiştir.

Sosyalizm Neyi Amaçlar?

Sosyalizmin temel amacı sınıfsız herkesin eşit olduğu toplum oluşturmaktır. Emekçi sınıfı teori için için çok önemli bir yere sahiptir. Üretim araçlarını toplumsallaştırarak sınıf ayrılıklarını ortadan kaldırmayı amaçlar. Amaçlarından bir diğeri ise kapitalist ekonomiyi tamamıyla ortadan kaldırmaktır. Sosyalist düşünce akımının ana amacı, insanları sömürgeden korumayı amaçlarken, üretilen mal ve hizmetlerin kişilere eşit bir şekilde dağıtılması amaçlanmıştır.

Komünizmden Farkı Nedir?

Sosyalizmde üretilen mallar bireylerin ne kadar ürettiğine göre dağıtılırken, komünizmde elde edilen mallar ve hizmet insanların ihtiyacına göre pay edilmelidir görüşünü benimserler. Sosyalizm ekonomiye dayalı bir sistem olarak görülmektedir fakat komünizm ekonominin yanında ayrıca politik bir sistemdir. Bu iktisadi düşünce, eşit bir yaşam görüşünü benimserken komünizm eşit yaşamın yanında eşit bir yönetimin olmasını da savunurlar. Bu iktisadi düşüncede, bireyler ekonomik anlamda yönetimde söz sahibi olabilirler ve çoğunluk neye karar verirse o uygulanmalı görüşündedir. Komünizm de ise ekonomi de söz sahibi tek partidir, tek partili sistem vardır. Sosyalizm de seçim usulü vardır ve buna birçok parti katılabilir, komünizmde ise seçim yoktur tek parti vardır ve sınıfsız bir yaşamı amaçlarlar.

Sosyalizm ve Kapitalizm Farkları Nedir?

Bu iktisadi ve politik düşüncenin içinde özel mülkiyet yoktur.Toprak, üretim araç ve gereçleri, evler vs. devletin elindedir. Kapitalizm de ise özel mülkiyet anlayışı vardır, insanlar istediği kadar mülkiyet sahibi olma hakkına sahiptirler, bireyler istediği kadar mal ve para sahibi olabilirler. Bu iktisadi düşüncede üretilen malların fiyatlarını, sayılarını ve nasıl üretileceği devlet tarafından belirlenmektedir. Kapitalist sistemde ise hangi maldan ne kadar ve nasıl üretileceği piyasadaki talebe ve fiyata göre belirlenmektedir. Eşitlikçi olan bu yaklaşımda kamu yararını arttırmak için uğraşılır ve bireyler değil toplumun çıkarları ön plandadır. Kapitalizm de bireylerin şahsi yararı ön plandadır ve birey daha çok fayda sağlamak için istediği gibi çalışır ve bireyin şahsi karı önemlidir.

Bu makalede social-ism kelime anlamının toplumun değerine önem veren ekonomide kar amacı gütmeden bireyler için ihtiyaçlarının karşılandığı bir sistem olduğu, tarihinin ise ilk çağlara kadar dayandığını ve Karl Marx tarafından geliştirildiğini, ütopik yaklaşımın, Eflatun tarafından oluşturulduğu görülmektedir. Sosyalizmin amacı ise kapitalizmi yok etmek, bireylerin toplumda eşit olduğu ve sınıf farklılıklarını ortadan kaldırmayı amaçlar. Bu iktisadi düşünce ile kapitalizm arasındaki farklar Kapitalizmde özel mülkiyet anlayışı görülmektedir fakat Sosyalizmde her şey merkez otoritenin elindedir. Komünizm ile Sosyalizm arasındaki farklara değinilmiştir. Komünizm de mallar insanların ihtiyaçlarına göre dağıtılır fakat Sosyalizm de ise bireyin ne kadar ürettiyse o kadar pay almaktadır.

Sosyalist Nedir? Kime Denir?

Sosyalizm ideolojisini benimseyen kişiler olarak tanımlayabiliriz. Bu kelime Türk Dil Kurumunun sitesinde “Toplumcu” olarak geçmektedir. Fransızca “socialiste” kelimesinden dilimize geçmiştir. Faşist,komünist ve sosyalist kavramları genellikle, yukarıda bahsettiğimiz gibi belirli ideolojiyi benimsemiş kişiler için kullanılır.

Sosyalist için aynı zamanda özel mülkiyete karşı çıkan ve eşitliği savunan taraflar olarak’ta tanımını yapabiliriz. Sosyalistlere göre, Sosyalist sistemde özel mülkiyet yasaklanmaz veya devlet el koymaz. Sosyalizmde, üretim araçları olan fabrikalar, atölyeler ve tersaneler özel mülkiyete alınamaz. Fakat bunun dışında bir bireyin özeline giren mülk ve paraya müdahale edilmez. Sosyalizmin insan doğasına aykırı olduğuna dair iddialar vardır. Bu iddialara göre insanın kazanma hırsına en uygun sistem kapitalizmdir. Fakat sosyalistlere göre insan doğası temel gereksinimleri karşılama isteği açısından evrenseldir. Onun dışındaki tüm özellikleri, içinde bulunduğu toplumun sosyal, ekonomik ve kültürel değerlerine göre şekillenir. Dolayısı ile sosyalist sistemlerde insan doğasına uygundur.

Sosyalist Sistemde Çalışmak

Sosyalizme göre, Kapitalist sistemlerde işçi hayatta kalmak ve yaşam koşullarını devam ettirebilmek için çalışır. Fakat ne kadar çok üretirse üretsin ortaya çıkan kardan ne kendisinin nede toplumun yeterince faydalanmasına izin verilmez. Sosyalistlere göre bu kar doğrudan patronun cebine gider. Sosyalizme göre, kendi sistemlerinde de işçiler hayatta kalmak için çalışır. Fakat ürettikleri kar tek bir kişinin cebine değil, toplumun kasasına gideceği için daha fazla kazançlıdır. Dolayısı ile işini daha çok benimseyecek ve üretimi daha çok arttıracaktır.

Sosyalistlere göre kapitalistlerin kar elde etme isteği, toplumsal menfaatlere zarar verir. Örneğin günümüzde hayatında hiç hareket etmeyen ve güneş görmeyen tavukları tüketiyoruz.,Bu tavuklara, bir buçuk ayda kesime hazır hale gelmesi için ağır ilaçlar verildiğini biliyoruz.,Kapitalist şirket sahipleri için, öncelik kısa sürede elde edeceği yüksek kardır. Bu tavukları tüketenlerin büyük çoğunluğunun 10 yıl içinde başta kanser olmak üzere birçok hastalığa kapılma ihtimali onun aklında soru işareti bırakmaz. Sosyalistlere göre, kapitalistlerin tek derdi toplumu göz ardı ederek, elde ettiği kar oranını sürekli arttırmaktır.

Yazar: Mücahit Alparslan Kalkan

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir