Sendika Nedir? Ne İşe Yarar? Neler Yapar | 2020

Sendika Nedir?

İşçilerin ve işverenlerin toplumsal ve kültürel konular, iş ve kazanç yönünden haklarını korumak, çalışma yaşamındaki sorunları çözmek, ortak haklarını ve çıkarlarını korumak ve geliştirmek için kurulan örgüte sendika denir.

Tüm Sendikaların Temel Özellikleri ve Yapıları

  • Sendikalarda, denetim kurulu, yönetim kurulu ve disiplin kurulu organları bulunmak zorundadır.
  • Sendikalar en az 7 kişi ile kurulabilirler.
  • Sendika yönetim kurulu, en az 3-en fazla 9 üyeden oluşmaktadır.
  • Türkiye’de sendikalar iş koluna göre kurulup, faaliyette bulunabilirler. (Örneğin sağlık iş kolu, eğitim iş kolu gibi..)
  • Olağan genel kurul toplantısı en fazla 4 yılda bir yapılır.
  • 15 yaşını dolduran kişiler sendikaya üye olabilmektedirler.
  • Sendika üyeliği, bir işçinin işsiz kalma durumundan itibaren 1 yıl daha devam eder.
  • Sendikalarda 20 adet iş kolu bulunmaktadır.

Konfederasyon nedir?

6356 sayılı sendika ve toplu iş sözleşmesi kanuna göre en az 5 sendikanın bir araya gelip oluşturduğu tüzel kişiliğe sahip kuruluşlardır.

Sendikaların Faaliyetleri

  • Toplu pazarlık ve grevler,
  • Emek arzını kısıtlayıcı faaliyetler,
  • Emek talebini arttırıcı faaliyetler,
  • Emek talebini daha az esnek hale getirici faaliyetler,
  • Kısıtlayıcı çalışma kurallarıdır.

Sendika Üyeliğinin Faydaları Nedir?

  1. Pazarlık Gücünün Artması; İşçilerin işverenlere bağımlılığı, işverenlerin işçilere bağımlılığından daha fazladır. İşverenler, pazarlık konusunda işçilere göre daha uzmandır ve piyasa alternatifleri hakkında bilgi sahibidirler. Pazarlık gücü arasındaki bu eşitsizlik, pazarlığı işçi açısından sınırlandırmaktadır. İşçi ve işveren arasındaki pazarlıkta işçinin yeterli pazarlık gücüne sahip olması anlaşmazlıklar durumunda işverene maliyet yükleme yeteneğine sahip olmasına bağlıdır. Bu yetenek ise bireysel pazarlıkla değil işçilerin sendikalarda organize olmaları ile sağlanabilir. Sendikalar sahip oldukları yaptırımlar ile, bireysel pazarlığın olumsuzluklarını ortadan kaldırarak işverenleri istediklerine uymak konusunda zorlayabilirler.
  2. Daha Adil Ücret Yapısının Sağlanması; Sendikaların uyguladığı politikaların temelini ‘eşit işe eşit ücret’ prensibi oluşturur. Sendikalar ülke genelindeki ücret farklılıklarını iş kolu düzeyinde toplu pazarlıklar yoluyla giderirler. Meslekler arasındaki nisbi ücret farklarını azaltıcı politikalara başvurarak bu farkları gidermeye çalışırlar. Sendikaların bu davranışı hiçbir zaman ücretlerin belirlenmesinde ekonomi yerine politik güçlerin yerleştirilmesi demek değildir. Asıl olan sendikalar yolu ile politik grupların, ekonomik güçleri geciktirebilmesi veya yeniden yönlendirilebilmesidir.
  3. İş ve Gelir Güvenliği; Sendikalar, üyelerini rekabetin olumsuz sonuçlarından korumaya çalışırlar. Sendikalar bunu işçileri organize ederek ve ücretleri rekabetin dışına çekerek gerçekleştirirler. Rekabet gerçekte faydalı olsa da işçiler açısından olumsuz sonuçlar doğurmaktadır. Sendikalar rekabetin bu tür olumsuzluklarını gidererek işçilere iş ve gelir güvenliği sağlarlar. Özellikle ekonominin daralma dönemlerinde ücretler ve çalışma standartlarının korunması için çaba göstererek işçileri bilinçlendirip iş ve gelir güvenliğini sağlamaya çalışırlar.
  4. İşyerinde Kamusal Mallar; Yeterli aydınlatma ve havalandırma düzeni, montaj hattının dönüş hızı gibi unsurlar kamusal mallara örnektir. Sendikalar işçilerin bireysel olarak sağlayamayacağı bu tür kamusal malları sağlayarak işçilerin faydalarını arttırmaya çalışırlar.

Sendika Üyeliğinin Maliyetleri

  1. Grev Maliyetleri; Grev süresince taraflar arasında anlaşma sağlanamazsa bu süre zarfındaki ücret ve kar kayıpları nedeniyle hem işçilerin hem de işverenlerin anlaşmama maliyetleri artacaktır. İşçilerin ekonomik kayba uğramalarına yol açmaktadır. Aynı zamanda işverenler açısından üretimin durmasına ya da yavaşlamasına neden olduğu için ekstra maliyet niteliğindedir.
  2. İşçilerin İşlerini Kaybetmeleri; Sendikalar ücret talebinde bulunduğu zamanlar bazen istihdam etkisini düşünemezler. Eğer sendika, işverenin kaldıramayacağı kadar yüksek ücret ister ve firmayı sınırlandırıcı kurallar belirlerse firma piyasada kalabilmek için işçi çıkarmak zorunda kalacak ya da piyasadan çekilecektir. Bu durum firmaların sendikasız işçi çalıştırmasına yol açacaktır. Sendika üyesi işçiler ücret artışlarına bağlı olarak işlerini kaybedebilme durumu ile karşı karşıya kalabilirler.
  3. İş veren Tarafından Cezalandırılma Korkusu; İşçilerin işveren tarafından sendika üyesi olduğu için işten çıkarılması kanunen yasaktır. Fakat işverenler psikolojik taciz ile işçileri yıldırmayı ve kaçırmayı deneyebilmekte veya başka sebepler öne sürerek işten çıkarabilmektedirler. Ülkemizde yapılan bir araştırmaya göre işçilerin sendika üyesi olmamalarındaki en büyük gösterge işten atılma korkusudur. İşçilerin bu tür eylemlere karşı başvurabileceği yasal yollar vardır fakat hem maddi açıdan hem de zaman olarak bir kayıp yaratmaktadır. O yüzden çok fazla tercih edilmemektedir.

Sendikaların Ekonomik Amaçları

Sendikaların ekonominin tümünü ilgilendiren temel amaçları ücret ve istihdam düzeyini belirleyebilmektir. Ücretler ekonomide önemli bir maliyet unsurudur. Bunu çeşitli modellerle öne sürmüşlerdir. (Dunlop’un Talep Modeli, Ross’un Politik Modeli vs.)
Çoğu iktisatçı Ross’un ‘’sendikaların ücret talebinde bulunurlarken istihdam etkisini önemsemedikleri’’ görüşünü kabul etmezler. Onlara göre kısa dönemde ücretler ile istihdam arasındaki ilişki belirsiz olsa bile, uzun dönemde birinde sağlanacak olan artış için diğerinde olan azalma kaçınılmaz olacaktır.

BİLGE UYAR

Kaynakça
A.Buğra, F.Adaman, A.İnsel, Çalışma Hayatında Yeni Gelişmeler ve Türkiye’de Sendikaların Değişen Rolü
Doç. Dr. M. Kemal Biçerli, Çalışma ekonomisi
https://www.ailevecalisma.gov.tr/
http://www.guvenliksen.org.tr/sayfalar/sendika-nedir/3

Hakkında: Yatirim Kredi

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir