Plaza Anlaşması (The Plaza Accord) Nedir? | 2020

Plaza Anlaşması

Plaza Anlaşması (İngilizce: The Plaza Accord) veya Plaza Otel Uzlaşısı, 1985 yılının 22 Eylül tarihinde New York şehri’nde Plaza Hotel’de G5 ülkeleri arasında dolar kuruna müdahale için yapılmış bir anlaşmadır. G5 ülkeleri; Fransa, Batı Almanya, Japonya, İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri serbest piyasada aşırı şekilde değerlenen doların değerini düşürmek için uzlaşmaya varmışlardır. Bu anlaşma ile dolar, çok kısa sürede özellikle Japon Yeni ve Alman Markı karşısında hızla değer kaybetmiştir. Olayın geçtiği otel nedeniyle Plaza Hotel uzlaşması, Plaza otel anlaşması olarak da bilinmektedir.

Plaza Anlaşması ilk olarak Amerika Birleşik Devletleri, Almanya ve Japonya arasındaki dış ticaret dengesizliğini düzeltmeyi amaçlamaktaydı. Diğer ülkelerin de kendi çaplarında çıkarları bulunmaktaydı. Am

Anlaşmaya Yönelik Anahtar Bilgiler

  • Plaza Anlaşması, 1985 yılında G-5 ülkeleri Fransa, Almanya, İngiltere, Japonya ve Amerika Birleşik Devletleri arasında yapılmış bir anlaşmadır.
  • Anlaşma, Japonya Yeni ve Alman Markı’nın dolar karşısında oldukça hızlı bir değer artışı yaşamasını sağlamıştır.
  • Bu anlaşmadan sonra 1987 yılında ikinci bir anlaşma Louvre Uzlaşması ya da Louvre Anlaşması dolardaki keskin düşüşünü (dxy 128’den 90’lara düştü) durdurmak amacıyla imzalanmıştır.
  • Uzlaşmanın istenmeyen bir sonucu olarak, Anlaşmanın etkilerini azaltmak isteyen Japon şirketleri Doğu Asya ülkelerine yatırım yapmışlardır. Bu sayede değerli Japon Yeni’nin neden olduğu kar kaybını azaltmaya rekabet avantajlarını korumaya çalışmışlardır.
  • Günümüzde kur savaşları söz konusu olsa da 35 yıl önce tam tersine kur üzerinde uzlaşma sağlanmıştır.

Plaza Otel Anlaşması Neden Yapıldı?

1970’li yıllar enflasyon ve işsizliğin bir arada olduğu “stagflasyonist” kriz yıllarıdır. Arap-İsrail savaşı sonrası artan petrol fiyatları ABD başta olmak üzere enflasyonu körüklemiştir. Dönemin FED başkanı Paul Volcker, enflasyonla mücadele için politika faizlerini yükseltir. Enflasyon ile mücadelede başarılı olmanın bedeli değerli dolardır. Doların değerlenmesi Amerikalı üreticiler için rekabet edememek demektir.  Sanayi ülkeleri Japonya ve Batı Almanya için daha fazla ihracat, dış ticaret fazlası anlamına gelmektedir. Sadece 1980 ve 1985 yılları arasındaki 5 yılda ABD Doları; Japon Yeni, İngiliz Poundu, Alman Markı, Fransız Frangı karşısında yüzde 50 değer kazanmıştır. 1985 yılında Doların gelişmiş ülkelerin para birimlerine karşı gücünü gösteren DXY endeksi 128 seviyesindedir.

Aşağıdaki grafikte doların gelişmiş ülke para birimlerine karşı gücünü gösteren dolar endeksi DXY’nin tarihsel seyrini görebilirsiniz.

The Plaza Accord öncesi ve sonrası
The Plaza Accord / Plaza Anlaşması öncesi ve sonrası

1985 yılında ABD’nin cari açığı ülke GSMH’nin yüzde üç buçuğu seviyesine geldi. ABD’li büyük sanayi şirketleri IBM ve Caterpillar önderliğinde sanayi şirketleri Amerikan Kongresi’nde yoğun lobi faaliyetlerinde bulundu. Kongre de ekonomi politikasın yapanlar ve FED yetkililerinden bu sorun hakkında çözüm istedi.

Nihayetinde zamanın en büyük beş açık ekonomisine sahip ülkesinin merkez bankaları yetkileri New York Plaza Hotel’de bu konuyu görüşmek üzere bir araya geldi.  Plaza anlaşması da tam olarak olayın gerçekleştiği otelin adından dolay ismini alır. Masaya otururken:

  • ABD cari açığını kapatmayı
  • Japonya para politikasını gevşetmeyi
  • Almanya’da vergi geliri elde etmeyi hedefliyordu.

Her ülkenin kendi amaçları çerçevesinde ülkeler doların değerinin düşürülmesi için ne gerekiyorsa yapılması hususunda anlaştılar. Anlaşma çerçevesinde ülkeler ekonomiye 10 milyar dolar enjekte ettiler. Bahsedilen dolar enjeksiyon rakamları çok yüksek olmasa da piyasaların ikna olması sağlandı. Merkez Bankaları, psikolojik olarak piyasaları “Doların değeri düşecek!” konusunda ikna etti.  Kısa sürede Dolar başta Japon Yeni karşısında yüzde elli’ye kadar değer kaybetti. Plaza hotel anlaşması Merkez Bankacılığında iletişim başarısıdır.

Plaza Anlaşması bazı konulardan oldukça önemlidir:

  • Kur savaşı yerine kur anlaşması konusunda önemlidir
  • Küreselleşme konusunda öncü finansal işlevi vardır.
  • Japonya’nın anlaşma sonrası genişleyici para politikası öne varlık fiyatlarında balon oluşmasına sonra da 10 yıllık durgunluğa sebep olmuştur.
  • Doların iki yıl içinde yüzde 50 değer kaybı sonrası Louvre anlaşması yapılmıştır.

] }

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir