Demirleme Teorisi
Demirleme Teorisi

Demirleme Teorisi Nedir?

Davranışsal Finans Dersleri: Demirleme Teorisi Nedir?

Takip eden bölümlerde, davranışsal finans teorisyenlerinin irrasyonel (ve genellikle zararlı) mali karar verme sürecine neden olduğunu düşündüğü 8 anahtar kavramı ele alacağız. Şansınız, geçmişte bir noktada bu ön yargılardan birine veya daha fazlasına düşmüş olmanızdır. Bunların ilki ise demirleme teorisi olarak bilinen kavramdır.

Demirleme Teorisi

Bir evin iyi ve sağlam bir temel üzerine inşa edilmesi gerektiği gibi, fikirlerimiz ve görüşlerimiz de konuyla ilgili doğru gerçeklere dayanmalıdır. Ne yazık ki, bu her zaman böyle değildir. “ Demirleme Teorisi (Anchoring)” kavramı, düşüncelerimizi bir referans noktasına eklememiz (veya “tutturmamız”) eğilimi anlamına gelir. (Yani zamanında yaşadığımız bir olayı referans alarak kararımızı veriririz. Bu bizi içinde bulunduğumuz finansal durum hakkında yanlış karar vermeye sürükleyebilir.

Çıpalama teorisi mantıklı gelebilir. Bununla birlikte, birçok durumda ve özellikle insanların yeni olan kavramlarla uğraştığı durumlarda daha da yaygın bir etkisi olduğu görülür. (Mesela halka yeni arz olmuş bir hisse senedi incelemeye başlıyorsunuz. Hisse senedinin piyasadaki ilk fiyatı 10 TL olsun ama daha sonra 1 TL’ye kadar düşsün. Grafiğe baktığınızda 10TL’den düştüğünü gördüğünüz için o hisse senedinin fiyatını değerlendirirken 10 TL’ye demirlenir fikriniz.)

Elmas Demir

Yaygın bir “Demirleme teorisi” örneği, tektaş nişan yüzüğünün evlenmek isteyen erkeğin iki aylık maaşına eşit olması geleneğidir (Amerikan geleneği). Bu “sıradışı gelenek” aslında oldukça mantıksız bir demirleme örneğidir. Bir tektaş yüzük satın alırken iki aylık maaşı harcamak belki bir zenginlik ölçütü olarak kabul edilebilir. Fakat bu bilgiyi referans noktası almak tamamen keyfi ve tektaş yüzük konusu ile alakasızdır. Aslında bu gelenek, karını veya satışlarını arttırmak isteyen kuyumculuk endüstrisi tarafından yaratılmış bir şehir efsanesi bile olabilir.

Yüzüğü satın almak isteyen pek çok kişi, diğer evlilik giderlerine ek olarak, elmas yüzük için iki aylık maaşını harcayamaz. Sonuç olarak, pek çok kişi “bu geleneği” ı karşılamak için borca ​​girer. Böyle durumlarda, elmas çapa yeni bir anlam kazanabilir. Çünkü muhtemelen tektaş alacak kişi yükselen bir borç denizinde ayakta kalabilmek için mücadele edecektir.

Teorik olarak, bir nişan yüzüğü üzerinde harcanan para miktarı, bir insanın karşılayabileceği değer tarafından belirlenir. Pratikte, birçok kişi elmas yüzük tercih ederken kararlarını irrasyonel olan “iki aylık maaş standardına” bağlayarak çapalamanın gücünü ortaya koymaktadır.

Akademik Kanıt

Yukarıdaki elmas yüzük örneğindeki iki aylık standardın nispeten makul olduğu doğrudur. Bununla birlikte, akademik çalışmalar demirleme etkisinin çok güçlü bir etki olduğunu göstermiştir. Demirleme tamamen rastgele durumlarda da gerçekleşir.

Kahneman ve Tversky’nin “Belirsizlik Altında Karar Verme: Sezgisel ve Önyargı” başlıklı 1974 tarihli bir makalesi, 1’den 100’e kadar sayıları içeren bir çarkın çevrildiği çalışmanın sonuçları ile demirlemenin etkisini bilimsel olarak göstermiştir. Bu çark çevirme işleminden sonra deneklere, Afrika ülkeleri tarafından hesaplanan BM üyeliğinin yüzdesinin, çark üzerindeki sayıdan daha yüksek veya daha düşük olup olmadığı sorulmuştur. Bunu takiben, deneklerden bu rakamla ilgili gerçekçi bir tahminde bulunmaları istenmiştir. Tversky ve Kahneman, tekerleğin (ki bu soruyla tamamen ilgisiz olan) sayısının rastgele demirleme değerinin,  deneklerin verdiği cevap üzerinde her iki durumda da bir dmirleme etkisine sahip olduğunu keşfetmişlerdir. Örneğin, eğer tekerlek 10’a düşerse, denekler tarafından verilen ortalama tahmin yüzde 25 iken, tekerlek 60 olursa, ortalama tahmin yüzde 45 çıkmıştır.

Yatırım Demirlemesi

Demirleme, finansal piyasalarda da sıkça ortaya çıkar . Yatırımcılar bazen kararlarını gerçek değerlerden alakasız rakamlara ve istatistiklere dayandırırlar. Örneğin, bazı yatırımcılar kısa zamanda çok düşmüş şirket hisselerine yatırım yapar. Bu yatırımcılar hisse senedi değeri için son zamanların en yüksek noktasında demir atar, muhtemelen fiyattaki düşüşün hisse senedini ucuza satın alma fırsatı olduğunu düşünürler. (Daha önce de verdiğimiz örnekte olduğu gibi grafiğe bakar hisse yüzde 20 düştü şimdi alım fırsatıdır der ve hisseyi alırlar.)

Genel pazarın bazı hisselerin değerinde önemli ölçüde düşmesine neden olabileceği doğru olmakla birlikte, yatırımcıların kısa vadeli oynaklıktan faydalanabilmelerini mümkün kılan, muhtemelen daha büyük olasılıkla bu şekilde değer kaybeden bir borsada bir değişiklik görülmüştür. onun temelleri .

Örneğin, XYZ şirketinin geçen yıla göre yüksek kar elde ettiğini ve şirketin fiyatının 25 $’dan 80 $’a kadar çıktığını düşünün. Son haftalarda ise XYZ’nin karının  yüzde 50’sine katkıda bulunan büyük bir müşterinin yeni yılda satın alma anlaşmasını yenilemeyeceği açıklandı. Şirketin hisse değeri bu yüzden 80 $ ‘dan 40 $’ a düştü.

Hisseyi 40 $’ ın üzerinde alan yatırımcılar 80 $ ‘lık bir önceki yüksek seviyeye demirlemiş olduklarından hissey ucuza aldıklarını hissenin değerinden düşük fiyatlandığını düşünürler.  Aslında şirket etmesi gerekenden daha değersiz değildir. Hisse değeri düşüşü temel göstergelerde bir değişimi yansıtmaktadır (büyük bir müşteriden doğan gelir kaybını yansıtır). Hisse senedine inanan ve 40 dolardan satın alan yatırımcılar hissenin 80 $ etmesi gerektiğini düşünerek demirleme fenomenine kurban olmaktadırlar.

Demirlemeden Kaçınmak

Yatırım yaparken demirleme yanılgısına düşmemenin en iyi yolu eleştirel düşünce yapısına sahip olmaktır. Bir hissenin potansiyelini değerlendirmek için kullandığınız rakamlara dikkat etmelisiniz. En başarılı yatırımcılar kararlarını sadece bir ya da iki kıyaslamaya dayandırmazlar. Her şirketi yatırım ortamının içinde birden farklı bakış açısı ile değerlendirirler. (Örneğin şirketin fiyatını sadece daha önceki rakamlara bakarak değil temel göstergelerindeki değişim ile beraber değerlendirirler)

Dersleri sırası ile takip etmek için aşağıdaki linkleri kullanabilirsiniz.

Ders Listesi

  1. DFD 1: Giriş
  2. DFD 2: Davranışsal Finans Teorileri
  3. DFD 3: Anormallikler
  4. DFD 4: Demirleme Teorisi
  5. DFD 5: Zihinsel Muhasebe
  6. DFD 6: Doğrulama ve Geri Görüş Önyargısı
  7. DFD 7: Kumarbaz Yanılgısı
  8. DFD 8: Sürü Davranışı
  9. DFD 9: Kendine fazla Güvenme
  10. DFD 10: Aşırı Tepki ve Kullanılabilirlik Önyargısı
  11. DFD 11: Olasılık Teorisi

Hakkında: yatirimkredi

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir